Abstract en figuratief

Vragen over de betekenis, oorsprong en noodzaak van abstracte kunst hebben enkele van de centrale raadsels van moderne kunst gevormd. De antwoorden daarop kunnen nog verder weg lijken, nu hedendaagse schilderkunst zowel abstractie als figuratie omvat. Dit was niet altijd het geval: in de jaren waarin het abstract expressionisme floreerde, werd figuratie gemeden door de meest geavanceerde kunstenaars, en om redenen die dateren uit de late jaren 1930. Hieronder onderzoeken we alle termen in dit debat: abstractie; figuratie (het tegenovergestelde van abstractie gedurende een groot deel van de twintigste eeuw); en het concept ‘representatie’, dat critici sinds de jaren zeventig vaker gaan gebruiken, dat erkent dat abstracte en figuratieve kunst niet zo verschillend zijn als ze misschien lijken.

Bijna alle kunst is abstracte kunst, als we abstractie beschouwen als een proces van inspiratie putten uit de vorm, kleur en textuur van objecten. Sinds de prehistorie hebben kunstenaars zich ‘geabstraheerd’ van de wereld om hen heen. Maar pas in het begin van de twintigste eeuw begon abstractie te worden onderzocht als een doel op zich.

Abstracte kunst vertrouwt meestal op de associaties van vorm om betekenis te suggereren, in plaats van herkenbare motieven te gebruiken om naar specifieke thema’s en inhoud te wijzen. Het varieert van de gemakkelijk te begrijpen, quasi-figuratieve, op landschap gebaseerde beelden van Kandinsky, tot de obscure, mystieke monochromen van Malevich. Imitatie of realistische weergave is al sinds de vroegste tijden een van de doelen van de beeldende kunst – de ouden noemden het mimesis. Gedurende sommige periodes hebben kunstenaars ernaar gestreefd het effect van een illusie te creëren, met beelden die de echte 3D-ruimte van de kijker lijken te vergroten. Op andere momenten hebben ze gestreefd naar realisme – een indruk van de sociale realiteit. In de twintigste eeuw wordt het tegenovergestelde van abstractie het best in de breedste zin van het woord gezien als ‘figuratie’, hoewel sommige abstracte expressionisten de resterende aanwezigheid van de figuur beschouwden (zoals te zien is in Miró of de vroege Rothko), ongeacht hoe geabstraheerd, om figuratie te vormen.

Meer informatie over collectief betaalbare schilderijen